Ajeko kerstballen: zo herken je de Belgische ballen met het glazen oogje
Je draait een oude kerstbal om in je hand en ziet iets vreemds. Er zit geen metalen kapje op, alleen een klein lusje van glas aan de bovenkant. Grote kans dat je een Ajeko vasthoudt. Deze ballen werden met de hand gemaakt in een Belgische glasblazerij. Verzamelaars zoeken er elk jaar rond de feestdagen naar.
In deze blog: wie Ajeko maakte, hoe je een echte herkent, welke vormen er zijn, wat ze opbrengen en hoe je ze veilig ophangt.
Wat is een Ajeko kerstbal?
Ajeko is de merknaam van een Belgische glasblazerij die tussen het eind van de jaren dertig en het begin van de jaren vijftig kerstversiering maakte. Het bedrijf zat het langst in Hemiksem, een gemeente aan de Schelde ten zuiden van Antwerpen. Daar bliezen, verzilverden en beschilderden medewerkers de ballen zelf.
Het bekendste kenmerk is het oogje van glas. Bij bijna alle andere kerstballen zit bovenop een metalen kapje met een haakje. Bij een Ajeko is de bal met ophanglus en al van glas. Daardoor herken je hem vaak in één oogopslag, ook tussen honderd andere oude ballen op een rommelmarkt.
De productie duurde maar een jaar of vijftien, dus er zijn er niet zoveel van in omloop. Dat maakt ze gewild bij verzamelaars in België en Nederland.
De glasblazer achter Ajeko
Achter Ajeko zat één man: Alfred Jezelin. In oude documenten en op veilingsites staat zijn naam ook als Jecelin of Jezulin. Hij werd in 1905 geboren in Weißwasser, een Duitse stad met een lange glastraditie. Begin jaren twintig verhuisde hij met zijn vader en broer naar Eindhoven, waar ze bij Philips gingen werken.
Daarna trok de familie naar België. In januari 1938 kreeg Jezelin een vergunning voor een glasoven in Schelle. Na een paar verhuizingen kwam hij in de oorlogsjaren in Hemiksem terecht. Daar liet hij zich in 1943 inschrijven in het handelsregister van Antwerpen, en vanaf 1945 werkte hij vanuit een pand aan de Charlottalei.
In Hemiksem beleefde Ajeko zijn beste jaren. Warenhuizen bestelden er hun kerstversiering en kwamen die soms zelf in de fabriek inpakken. Volgens de Hemiksemse onderzoeker Hugo Smet, die het leven van Jezelin uitzocht, betaalde hij zijn mensen zo goed dat de vakbond kwam klagen, omdat andere glasblazerijen daar last van kregen. Brocantezaak Aan de Punt schrijft dat er op het hoogtepunt zo'n negentig mensen werkten.
Begin 1952 verhuisde Jezelin naar Grevenmacher in Luxemburg. Daarmee kwam er een eind aan de productie in Hemiksem. In Luxemburg begon hij opnieuw, met vakmensen die hij uit Hemiksem liet overkomen, maar dat bedrijf hield het niet lang vol. In augustus 1953 was het voorbij. Jezelin zette later in het Duitse Euskirchen nog een glasblazerij op en overleed in 1987.
Het glazen oogje
Het glazen oogje is het bekendste kenmerk van Ajeko. Jezelin vroeg er in september 1943 een Belgisch octrooi op aan. Volgens verzamelaars bedacht hij het in de oorlog, omdat er toen weinig metaal te krijgen was.
Het werkte zo. Na het blazen liet de glasblazer de bal afkoelen. Daarna werden de rand van het halsje en een dun glasdraadje opnieuw verwarmd in een gasvlam. Zodra het glas zacht genoeg was, werd het draadje aan de hals gezet en met een priem tot een lusje gevormd.
Omdat dit met de hand gebeurde, is geen oogje precies hetzelfde. Verzamelaar Egbert Dikken van
oudekerstversiering.nl ziet bij veel Ajeko-ballen dat de rand van de hals aan één kant scherper is dan aan de andere. Dat komt door de manier waarop de medewerker de bal in de vlam draaide. Een klein verschil in vorm wijst dus op handwerk.
Zo herken je een Ajeko in zes stappen
Houd de bal bij een lamp of raam en controleer deze zes punten.
- Kijk naar de bovenkant. Zit er een lusje van glas aan de bal, vastgesmolten aan het halsje? Dan zit je goed. Een metalen kapje hoort niet bij een Ajeko. Ontbreekt het kapje bij een gewone bal, dan zie je alleen een open halsje zonder lus.
- Voel het gewicht. Ajeko-glas is dikker dan dat van de ragfijne Duitse ballen uit Lauscha. Een Ajeko voelt daardoor steviger aan als je hem in je hand weegt.
- Bekijk het halsje. Ajeko heeft een typisch halsje waar het oogje op zit. Een scheur of een randje lijm wijst op een reparatie.
- Kijk of er een malnaad is. Veel Ajeko-ballen werden in een mal rondgedraaid tijdens het blazen. Daardoor zie je er meestal geen naad op. Een duidelijke naad over de hele bal wijst eerder op een andere maker.
- Let op de beschildering. Strepen, banden en stippen zijn met de hand aangebracht. Ze zijn daardoor niet overal even dik. Een heel strakke, gelijkmatige beschildering past niet bij Ajeko.
- Vergelijk met een catalogus. Alle Ajeko-modellen hebben een productienummer en zijn terug te vinden in verzamelaarscatalogi. Het boek Het glazen oogje is daar het bekendste voorbeeld van. Vind je jouw model terug, dan weet je het zeker.
Is het oogje er niet meer, bijvoorbeeld omdat het is afgebroken? Dan wordt het lastig. Dik glas, het typische halsje en een bekend model helpen al een eind. Zekerheid heb je pas als je de bal in een catalogus terugvindt.
Wil je weten hoe je oude ballen in het algemeen dateert, ook als ze niet van Ajeko zijn? In onze blog over
het herkennen van antieke kerstballen lees je waar je op let bij het kapje, de kleur en de slijtage.
Welke vormen maakte Ajeko?
Ajeko ontwierp zijn eigen modellen. Je komt ze in veel vormen tegen, van eenvoudig tot uitbundig:
- Ronde ballen. Effen, gestreept of met banden in meerdere kleuren, zoals een zilveren bal met drie roze strepen.
- Ribbelballen. Ballen met ribbels in het glas. Brocantehandelaren verkopen sommige als Spoetnik-bal.
- Deukballen. Ballen met een of meer ingedeukte vlakken, vaak verzilverd zodat de deuk het licht vangt. Dikken beschrijft er een van 3,8 centimeter met vier keer drie deuken.
- Tollen. Kleine, langwerpige ballen in de vorm van een tol, rond de 5 centimeter.
- Pieken. Ook voor de top van de boom maakte Ajeko versiering. Onder verzamelaars is de gouden Ajeko-piek van 25 centimeter bekend.
- Figuren. Ajeko maakte ook figuurtjes. Verzamelaars zoeken onder meer naar vogels en kerstmannen.
In het aanbod van verzamelaars zijn de meeste ballen 4,5 tot 10,5 centimeter hoog. Let op: verkopers meten een Ajeko meestal zonder het oogje. Vergelijk je maten, kijk dan of het oogje is meegeteld.
Twijfelgevallen en vergissingen
Ajeko is zo bekend dat de naam soms te makkelijk wordt gebruikt. Andersom gebeurt het ook: in een Facebookgroep voor verzamelaars meldde iemand dat een verkoper een paar Ajeko-pieken had verkocht zonder het merk te noemen. Let vooral op deze situaties:
- Een bal zonder kapje. Ontbreekt het metalen kapje, dan heb je nog geen Ajeko. Zonder glazen lus is het gewoon een bal zonder kapje.
- Een gelijmde lus. Een lusje van glas dat met lijm aan de bal zit, is later toegevoegd. Bij een echte Ajeko is het glas aan elkaar gesmolten.
- Een kavel met "Ajeko en andere". Op veilingen zitten er geregeld stukken van andere makers tussen. Bekijk elke bal apart.
Twijfel je over een duur stuk? Vraag dan naar het productienummer en zoek het op in een catalogus. Een betrouwbare verkoper heeft daar geen moeite mee.
Wat is een Ajeko kerstbal waard?
Ajeko-ballen zijn gewild, maar de ene bal brengt veel meer op dan de andere. Begin oktober 2026 gaf de prijscheck van Marktplaats een gemiddelde vraagprijs van 16 euro per advertentie, met prijzen van 1 tot 80 euro. Een Belgische brocantezaak vroeg 35 euro voor één bal met een berijpt laagje.
Wat bepaalt of een bal goedkoop of duur is?
- Het oogje. Een onbeschadigd oogje is belangrijk. Zonder oogje is het moeilijker te bewijzen dat je een Ajeko hebt, en dat merk je aan wat kopers willen betalen.
- De staat van het zilver en de verf. Weinig slijtage, geen dofheid aan de binnenkant en een heldere beschildering verhogen de waarde.
- De vorm. Een gewone ronde bal is het makkelijkst te vinden. Figuren, pieken en bijzondere vormen zijn zeldzamer.
- Een set of een los stuk. Ballen die samen in een oude doos zijn bewaard, vertellen meer over hun herkomst dan losse stukken uit een kavel.
Houd er rekening mee dat een advertentieprijs een vraagprijs is. Wat een bal echt opbrengt, hangt af van wie er op dat moment naar zoekt. Wil je verkopen, vraag dan meerdere verzamelaars om een bod.
Een Ajeko veilig ophangen
Het glazen oogje is mooi, maar ook de zwakste plek van de bal. Er zit geen metaal omheen dat de klap opvangt. Zo hang je hem zo veilig mogelijk op:
- Gebruik een zacht lint of een dun touwtje. Een metalen haakje kan tegen het glas tikken en de lus beschadigen. Een lint of een touwtje van katoen geeft mee.
- Kies een stevige tak. Ajeko-glas is dikker en dus zwaarder dan dun Duits glas. Hang hem niet aan het slappe uiteinde van een tak.
- Hang hem iets dieper in de boom. Aan de buitenkant van de boom stoot je er sneller tegenaan, bijvoorbeeld als je cadeaus onder de boom legt.
- Denk aan kinderen en huisdieren. Hang je mooiste stukken hoger in de boom als er een kat of een peuter in huis is.
-
Haal de bal na de feestdagen ook voorzichtig weer uit de boom. Til de bal van de tak en ondersteun hem daarbij aan de onderkant. Trek nooit aan het lint.
Ajeko bewaren en schoonmaken
Het mooie van de augurk is dat je er zelf een traditie van maakt. De eerste keer is het een grappig spelletje. Na een paar jaar weet iedereen wie hem vorig jaar vond, en wordt er al weken van tevoren gegrapt over wie hem dit keer verstopt.
Een augurk is ook een leuk cadeau. Geef hem aan een stel dat voor het eerst samen een kerstboom neerzet, of aan je kleinkinderen, met het verhaal op een kaartje erbij.
Zoek je nog meer ornamenten met een eigen karakter om rond de augurk te hangen, bekijk dan onze collectie kerstornamenten in allerlei vormen. Van vogels tot paddenstoelen: met een paar bijzondere figuren tussen je ballen wordt het zoeken naar de augurk nog lastiger.
Ajeko combineren in je kerstboom
Je hebt geen hele boom vol Ajeko nodig om ervan te genieten. Een paar exemplaren op ooghoogte, tussen andere oude ballen, maken al indruk.
Ajeko past goed bij versiering uit dezelfde tijd. Denk aan zilveren deukballen, gesuikerde tollen, oude lampionnetjes en glazen figuurtjes uit de jaren veertig en vijftig. In onze collectie exclusieve vintage kerstballen vind je stukken uit precies die periode, van deukballen tot een pinguïn met rode voetjes.
Wil je de ballen echt laten opvallen, kies dan een rustige basis. Een boom met warm wit licht en een paar effen ballen in goud of zilver laat de kleuren en vormen van de oude stukken beter uitkomen dan een boom vol felle lichtjes.
